Tamer Ayhan Hukuk Bürosu

Bursa’da ceza hukuku alanında soruşturma, ağır ceza, tutuklama, istinaf ve infaz süreçlerinde hukuki danışmanlık ve savunma.

Selamet Mah. Vardar Cad. No:7 Kat:3 D:30, Osmangazi/Bursa

0532 161 47 20

info@avtamerayhan.com

İletişim ve yol tarifi →

Yargılamanın Yenilenmesi Nedir? CMK’da Yenileme Sebepleri

Yargılamanın Yenilenmesi Nedir? CMK’da Yenileme Sebepleri
Yazar: Avukat Tamer Ayhan 9 Kasım 2026Kanun Yolları Bursa Barosu Sicil No: 8889Son güncelleme:

Yargılamanın yenilenmesi, kesinleşmiş bir mahkûmiyet veya beraat hükmünde ağır bir hata bulunduğunda davanın yeniden görülmesini sağlayan olağanüstü bir kanun yoludur. Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 311 ilâ 323. maddeleri arasında düzenlenmiştir. Hükümlü lehine en sık başvurulan sebepler şunlardır:

  • Kesin hükümden sonra beraati veya daha hafif cezayı gerektirecek yeni olay veya yeni delil ortaya çıkması,
  • Hükme esas alınan belgenin sahte olması,
  • Tanığın veya bilirkişinin gerçeğe aykırı beyanda bulunması,
  • Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin ihlal kararı vermesi.

Yargılamanın yenilenmesi genel olarak bir süreye bağlı değildir. AİHM kararına dayanan başvuru ise kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır. Bu yazıda yenileme sebeplerini, başvuru usulünü, sürecin aşamalarını ve sonuçlarını açıklıyoruz.

Yargılamanın Yenilenmesi Ne İşe Yarar?

Kesinleşmiş hükümler kural olarak değiştirilemez; bu kural hukuki güvenliğin gereğidir. Ancak kesin hükmün açıkça hatalı bir temele dayandığı ortaya çıktığında, adalet ilkesi hukuki güvenliğe üstün tutulur. Yargılamanın yenilenmesi bu istisnai durum için öngörülmüştür.

Bu yol istinaf veya temyizin yerine geçmez. Kararın hukuka aykırı olduğunu, delillerin yanlış değerlendirildiğini veya cezanın fazla verildiğini ileri sürmek için kullanılamaz. Bu itirazlar olağan kanun yollarında, yani istinaf ve temyizde ileri sürülmelidir. İstinaf süreci istinaf ne kadar sürer yazımızda anlatılmıştır. Yargılamanın yenilenmesi ancak kanunda sayılan sebeplerden biri varsa istenebilir.

Olağan kanun yolları olan istinaf ve temyiz hakkında bilgi için Bursa istinaf ve temyiz avukatı sayfasını inceleyebilirsiniz.

Hükümlü Lehine Yenileme Sebepleri (CMK 311)

  1. Sahte belge: Duruşmada kullanılan ve hükmü etkileyen bir belgenin sahte olduğunun anlaşılması.
  2. Gerçeğe aykırı tanıklık veya bilirkişilik: Yeminli tanık veya bilirkişinin, hükümlü aleyhine kasten veya taksirle gerçeğe aykırı beyanda bulunduğunun ve bunun hükmü etkilediğinin anlaşılması.
  3. Hâkimin görevini kötüye kullanması: Hükme katılan hâkimin, hükümlünün sebep olmadığı bir kusurla görevini yaparken suç işlemiş olması.
  4. Dayanılan hukuk hükmünün kaldırılması: Ceza hükmünün dayandığı bir hukuk mahkemesi kararının, başka bir kesinleşmiş hükümle ortadan kalkması.
  5. Yeni olay veya yeni delil: Kesin hükümden sonra ortaya çıkan ve tek başına veya önceki delillerle birlikte sanığın beraatini ya da daha hafif bir ceza almasını gerektirecek yeni olay veya delil bulunması.
  6. AİHM ihlal kararı: Ceza hükmünün Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’ne aykırı olarak verildiğinin AİHM’in kesinleşmiş kararıyla tespit edilmesi. Dostane çözüm veya tek taraflı deklarasyon üzerine verilen düşme kararları da bu kapsamdadır. Başvuru, AİHM kararının kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.

Uygulamada en sık başvurulan sebep yeni olay veya yeni delildir. Burada “yeni” kavramı, mahkemenin hükmü verirken bilmediği ve değerlendirmediği olay veya delili anlatır. Daha önce dosyada bulunan ve değerlendirilmiş bir delilin farklı yorumlanması yeni delil sayılmaz.

Anayasa Mahkemesi İhlal Kararı ile Yeniden Yargılama

Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru sonucunda, adil yargılanma hakkı gibi bir hakkın ihlal edildiğine ve yeniden yargılama yapılmasına karar verilirse, ilgili mahkeme ihlalin sonuçlarını gidermek için yeniden yargılama yapar. Bu yol, CMK 311’deki sebeplerden ayrı olarak 6216 sayılı Anayasa Mahkemesi Kanunu’na dayanır. Bireysel başvuru, kanun yollarının tüketilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılmalıdır.

Sanık veya Hükümlü Aleyhine Yenileme Sebepleri (CMK 314)

Yargılamanın yenilenmesi yalnızca hükümlü lehine değil, kanunda sayılan sınırlı hâllerde aleyhe de istenebilir:

  • Sanık veya hükümlü lehine kullanılan bir belgenin sahte olduğunun anlaşılması,
  • Hükme katılan hâkimin, sanık veya hükümlü lehine görevini kötüye kullanarak suç işlemiş olması,
  • Beraat eden sanığın, kesinleşmiş hükümden sonra mahkeme huzurunda veya mahkeme dışında suçu güvenilir biçimde ikrar etmesi.

Aleyhe yenilemeyi Cumhuriyet savcısı veya katılan isteyebilir. Kanun, aleyhe yenilemeyi lehe yenilemeye göre çok daha dar tutmuştur.

Hangi Durumlarda Yenileme İstenemez?

Cezanın, aynı kanun maddesinin öngördüğü sınırlar içinde değiştirilmesi amacıyla yargılamanın yenilenmesi istenemez. Hata başka bir kanun yoluyla giderilebiliyorsa da yenilemeye başvurulamaz. Örneğin yalnızca cezanın alt sınırdan verilmesi gerektiği iddiası yenileme sebebi değildir.

Bir suç işlendiği iddiasına dayanan yenileme istemleri ayrıca bir şarta bağlıdır. Belgede sahtecilik veya yalan tanıklık iddiası, kural olarak bu fiil hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet hükmüyle sabit olmalıdır. Delil yokluğu dışında bir nedenle ceza kovuşturması yapılamıyorsa bu şart aranmaz.

Kimler Başvurabilir ve Başvuru Nasıl Yapılır?

Lehe yenilemeyi hükümlü, müdafii, kanuni temsilcisi ve Cumhuriyet savcısı isteyebilir. Hükümlü ölmüşse eşi, üstsoyu, altsoyu veya kardeşleri; bunlar yoksa Adalet Bakanı başvurabilir. Hükmün infaz edilmiş olması veya hükümlünün ölmesi yenileme istemine engel değildir.

Başvuru, hükmü veren mahkemeye yazılı dilekçeyle yapılır. Dilekçede yenileme sebebi ve buna ilişkin deliller açıkça gösterilmelidir. Tutuklu veya hükümlü, dilekçesini bulunduğu ceza infaz kurumu müdürlüğü aracılığıyla da verebilir. Önceki hükme katılan hâkimler, yenileme istemine ilişkin incelemede görev alamaz.

Yargılamanın Yenilenmesi Süreci

  1. Kabule değerlik incelemesi: Mahkeme, istemin kanuni şekilde yapılıp yapılmadığını ve kanuni bir sebebe dayanıp dayanmadığını duruşma yapmadan inceler. Şartlar yoksa istemi kabule değer görmeyerek reddeder.
  2. Delillerin toplanması: İstem kabule değer görülürse, ileri sürülen delillerin toplanmasına karar verilir.
  3. Esas hakkında inceleme: Deliller toplandıktan sonra mahkeme, iddiaların yeterli derecede doğrulanıp doğrulanmadığını değerlendirir. Doğrulanmazsa istemi esassız bularak reddeder. Doğrulanırsa yargılamanın yenilenmesine ve yeniden duruşma yapılmasına karar verir.
  4. Yeniden duruşma ve hüküm: Yeni duruşma sonunda mahkeme önceki hükmü onaylar ya da bu hükmü kaldırarak yeni bir hüküm kurar.

Mahkemenin bu süreçte verdiği kararlara karşı itiraz yoluna başvurulabilir. İtiraz dilekçesinin hazırlanmasıyla ilgili genel bilgiler ceza kararına itiraz dilekçesi yazımızda yer almaktadır.

Yenileme İstemi İnfazı Durdurur mu?

Yargılamanın yenilenmesi istemi, hükmün infazını kendiliğinden durdurmaz. Ancak mahkeme, talebin ciddiyetini dikkate alarak infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir. Bu nedenle başvuru dilekçesinde infazın durdurulması talebine ayrıca yer verilmesi önemlidir. Kesinleşmiş cezanın infaz süreci ve teslim olmama sonuçları cezası kesinleşen mahkûm teslim olmazsa ne olur yazımızda anlatılmıştır.

Yenilemenin Sonuçları

  • Beraat: Yeniden yargılama sonunda beraat kararı verilirse, önceki mahkûmiyet tüm sonuçlarıyla ortadan kalkar ve sicil kaydı silinir.
  • Daha hafif ceza: Yeni hükümde ceza azalırsa, önceki hüküm nedeniyle infaz edilen süre yeni cezadan düşülür.
  • Aleyhe değiştirme yasağı: Yenileme yalnızca hükümlü lehine istenmişse, yeni hükümde önceki cezadan daha ağır bir ceza verilemez.
  • Tazminat: Mahkûm olup da yargılamanın yenilenmesi sonucunda beraat eden veya daha az ceza alan kişi, Ceza Muhakemesi Kanunu’nun 141. maddesine göre devletten maddi ve manevi tazminat isteyebilir.

Yenileme Başvurusunda Hukuki Destek

Yargılamanın yenilenmesi istemlerinin büyük bölümü, kanuni bir sebebe dayanmadığı veya ileri sürülen delilin “yeni” niteliği taşımadığı gerekçesiyle kabule değer görülmeden reddedilir. Bu nedenle başvurudan önce dosyanın ayrıntılı incelenmesi gerekir. Avukat desteği özellikle şu noktalarda önem taşır:

  • Yeni delilin hükmü nasıl değiştireceğinin somut olarak gösterilmesi,
  • Gerekiyorsa infazın durdurulmasının talep edilmesi.

Bir Bursa Ceza Avukatı, bu değerlendirmenin yapılması ve başvurunun doğru sebebe dayandırılması konusunda hükümlüye ve ailesine somut katkı sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Yargılamanın yenilenmesi için süre var mı?

Genel olarak bir süre sınırı yoktur; hükmün infaz edilmiş olması veya hükümlünün ölmesi de başvuruya engel değildir. AİHM ihlal kararına dayanan başvuru ise kararın kesinleşmesinden itibaren bir yıl içinde yapılmalıdır.

Yeni delil ne demek?

Mahkemenin hükmü verirken bilmediği ve değerlendirmediği, tek başına veya önceki delillerle birlikte beraati ya da daha hafif cezayı gerektirecek olay veya delildir. Dosyada zaten bulunan bir delilin farklı yorumlanması yeni delil sayılmaz.

Yargılamanın yenilenmesi başvurusu nereye yapılır?

Hükmü veren mahkemeye yazılı dilekçeyle yapılır. Önceki hükme katılan hâkimler bu istemin incelenmesinde görev alamaz.

Yenileme talebi cezaevinden çıkmayı sağlar mı?

Kendiliğinden sağlamaz. Ancak mahkeme infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir. Bu talebin dilekçede ayrıca ve gerekçeli olarak ileri sürülmesi gerekir.

Beraat eden kişi hakkında yeniden yargılama yapılabilir mi?

Yalnızca kanunda sayılan dar hâllerde yapılabilir. Lehe kullanılan belgenin sahte olması, hâkimin sanık lehine suç işlemesi veya beraat eden sanığın suçu güvenilir biçimde ikrar etmesi bu hâllerdir.

Yeniden yargılamada ceza artabilir mi?

Yenileme yalnızca hükümlü lehine istenmişse, yeni hükümde önceki cezadan daha ağır ceza verilemez.

Yargılamanın Yenilenmesinde Doğru Sebebin Belirlenmesi

Yargılamanın yenilenmesi, kesin hükmün açıkça hatalı bir temele dayandığı istisnai durumlar için öngörülmüş olağanüstü bir yoldur. Başvurunun başarısı; kanunda sayılan sebeplerden birinin varlığına, ileri sürülen delilin gerçekten yeni olmasına ve hükmü değiştirebilecek nitelik taşımasına bağlıdır. Bu nedenle dilekçede yenileme sebebinin ve delillerin somut olarak gösterilmesi, gerekiyorsa infazın durdurulmasının da talep edilmesi gerekir.

Author Image

Avukat Tamer Ayhan

Av. Tamer Ayhan, Uluslararası Final Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur (2019 – 2023) ve Bursa Barosu’na kayıtlıdır (Baro Sicil No: 8889). Hukuk eğitimi öncesinde Sakarya Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünü tamamlamıştır (2014 – 2018). Bursa'da ceza hukuku ve icra hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. Adli tıp, infaz uygulamaları, kişisel verilerin korunması ve AİHM kararları konularında eğitim ve seminerlere katılmıştır.

Yorumlar kapalıdır.