Kesinleşmiş Ceza Ne Zaman Gelir? Kesinleşme Şerhi Ne Demek?

Bir ceza hükmü, kanun yollarına başvuru süresi geçtiğinde ya da başvurulan kanun yollarında karar kesin hâle geldiğinde kesinleşir. Kesinleşme şerhi, kararın üzerine “bu karar şu tarihte kesinleşmiştir” ibaresinin mahkemece yazılmasıdır. Ceza, kesinleşme şerhi verilen ilamın infaz savcılığına gönderilmesiyle infaz aşamasına geçer. Hükümlü serbestse, kural olarak çağrı kâğıdı ile on gün içinde teslim olmaya davet edilir. Kesinleşmiş cezanın ne zaman geleceğine ilişkin kanunda belirli bir süre yoktur. Süre, dosyanın hangi aşamada kesinleştiğine ve evrak işlemlerine göre değişir. Bu yazıda kesinleşmenin hangi tarihte gerçekleştiğini, kesinleşme şerhini, cezanın infaza nasıl verildiğini ve kesinleşmenin nasıl sorgulanacağını açıklıyoruz.

Ceza Hükmü Ne Zaman Kesinleşir?

Kesinleşme, hükme karşı artık olağan kanun yollarına başvurulamayacağı anlamına gelir. Hükmün hangi tarihte kesinleşeceği, dosyanın izlediği yola göre değişir:

İstinaf ve temyiz süreleri, 7499 sayılı Kanun’la 1 Haziran 2024’ten itibaren verilen kararlar için iki hafta olarak düzenlenmiştir. Bu süreler, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren işler. Bu tarihten önce verilen kararlarda ise eski süreler uygulanır.

Bölge adliye mahkemesi kararları her zaman temyize açık değildir. Örneğin ilk derece mahkemesince verilen beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarına ilişkin istinaf kararları, kanundaki istisnalar dışında kesindir. İstinaf sürecinin aşamaları istinaf ne kadar sürer yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır.

Kararın kesinleşmesinden önce başvurulabilecek istinaf ve temyiz yolları Bursa istinaf ve temyiz avukatı sayfasında anlatılmaktadır.

Kesinleşme Şerhi Nedir?

Kesinleşme şerhi, hükmün kesinleştiğini ve kesinleşme tarihini gösteren resmî bir nottur. Kararı veren ilk derece mahkemesi tarafından ilamın (karar örneğinin) üzerine yazılır. Şerhte kesinleşme tarihi ve kesinleşmenin dayanağı yer alır. Dayanak; kanun yoluna başvurulmamış olması, istinaf başvurusunun esastan reddi veya Yargıtay’ın onama kararı olabilir.

Kesinleşme şerhinin pratik önemi şunlardır:

• İnfaz: Kesinleşme şerhi verilmeden hüküm infaz edilemez. İnfaz savcılığı, şerhli ilam üzerinden işlem yapar.
• Adli sicil: Mahkûmiyet, kesinleşmesiyle birlikte adli sicile kaydedilir.
• Diğer davalar: Tazminat davaları, disiplin işlemleri veya yargılamanın yenilenmesi gibi süreçlerde kararın kesinleştiğinin belgelenmesi gerekir.
• Beraat kararları: Beraat eden kişi de kesinleşme şerhli kararla, örneğin haksız tutuklama nedeniyle tazminat talep edebilir.

Kesinleşmiş Ceza Ne Zaman Gelir?

“Ceza ne zaman gelir” sorusunun kanunda belirli bir süre karşılığı yoktur. Kesinleşme ile hükümlüye çağrı kâğıdı gelmesi arasında genellikle şu işlemler yaşanır:

1. Dosyanın dönüşü: Kesinleşme Yargıtay’da veya bölge adliye mahkemesinde gerçekleşmişse, dosya ilk derece mahkemesine geri gönderilir.
2. Şerh ve gönderim: İlk derece mahkemesi kesinleşme şerhini verir ve ilamı infaz için Cumhuriyet başsavcılığına gönderir.
3. Müddetname: İnfaz savcılığı müddetnameyi, yani cezanın infaz tarihlerini gösteren belgeyi düzenler.
4. Çağrı veya yakalama: Cezanın türüne göre hükümlüye çağrı kâğıdı gönderilir ya da yakalama emri çıkarılır.

Bu süreç, dosyanın geçtiği mercilere ve adliyelerin iş yüküne göre birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir. Uygulamada Yargıtay veya bölge adliye mahkemesi kararının ardından cezanın infaza verilmesi, ilk derece kararının kanun yoluna başvurulmadan kesinleştiği dosyalara göre daha uzun sürmektedir.

Çağrı Kâğıdı mı, Yakalama Emri mi?

5275 sayılı İnfaz Kanunu’nun 19. maddesine göre cezanın infazı için iki farklı yol izlenir:

• Çağrı kâğıdı: Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarında, serbest olan hükümlüye çağrı kâğıdı gönderilir. Hükümlü, tebliğden itibaren on gün içinde teslim olmalıdır.
• Doğrudan yakalama emri: Kasten işlenen suçlarda üç yıldan, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezalarında, çağrı kâğıdı gönderilmeden doğrudan yakalama emri çıkarılır.

Çağrı kâğıdı alan hükümlü, şartları varsa bu süre içinde başvurarak cezanın infazının ertelenmesini isteyebilir. Kanun, kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezaları için hükümlünün istemi üzerine infazın, her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez ertelenebilmesine imkân tanır. Ancak terör, örgütlü suçlar, cinsel suçlar ve mükerrirlere özgü infaz rejimi gibi kanunda sayılan hâllerde bu erteleme uygulanmaz. Gebe kadınlar ve ağır hastalar bakımından da ayrıca infazın ertelenmesine ilişkin özel hükümler bulunmaktadır.

Kesinleşme Nasıl Sorgulanır?

Kesinleşme durumu şu yollarla öğrenilebilir:

• e-Devlet ve UYAP Vatandaş Portalı: Dava dosyası sorgulama ekranlarında dosyanın durumu ve kesinleşme bilgisi görülebilir.
• Mahkeme kalemi: Kararı veren mahkemeden kesinleşme şerhli karar örneği istenebilir.
• Avukat aracılığıyla: Avukatlar UYAP üzerinden dosyanın tüm aşamalarını, kesinleşme tarihini ve infaza verilip verilmediğini takip edebilir.
• Adli sicil kaydı: Mahkûmiyet kesinleştiğinde adli sicile işler. Ancak kayıt sisteme yansıyana kadar belirli bir süre geçebilir.

Kesinleşmeden Sonra Ne Yapılabilir?

Kesinleşen hükme karşı olağan kanun yolları kapanır. Bununla birlikte bazı olağanüstü ve infaza ilişkin yollar açıktır:

• Kanun yararına bozma: Hukuka aykırı kesinleşmiş hükümler için Adalet Bakanlığı aracılığıyla başvurulabilir.
• Yargılamanın yenilenmesi: Yeni delil ortaya çıkması gibi kanunda sayılan hâllerde istenebilir.
• Bireysel başvuru: Anayasa Mahkemesi’ne, kanun yollarının tüketilmesinden itibaren otuz gün içinde yapılabilir.
• Lehe kanun nedeniyle uyarlama: Sonradan yürürlüğe giren lehe bir kanun varsa, kesinleşmiş hükmün uyarlanması talep edilebilir.
• Müddetnameye itiraz: İnfaz hesabında hata varsa infaz hâkimliğine başvurulabilir.

Kesinleşme öncesindeki ara kararlara ilişkin itiraz usulü ise ceza kararına itiraz dilekçesi yazımızda anlatılmıştır. Kesinleşen bir hapis cezasının cezaevinde ne kadar çekileceği konusunda ise infaz hesabı ve yatar süreleri yazımız yol gösterici olacaktır.

Kesinleşme ve İnfaz Sürecinde Hukuki Destek

Kesinleşme tarihi; teslim olma, infazın ertelenmesi talebi, bireysel başvuru ve uyarlama gibi birçok sürenin başlangıcını belirler. Hükümlünün dosyasının hangi aşamada olduğunu bilmesi, çağrı kâğıdı geldiğinde hazırlıklı olmasını ve haklarını süresinde kullanmasını sağlar. Bir Bursa Ceza Avukatı, kesinleşme ve infaz sürecinin takibi, müddetnamenin denetlenmesi ve infazın ertelenmesi taleplerinin hazırlanması konularında somut katkı sağlar.

Sık Sorulan Sorular

Yargıtay onadıktan sonra ceza ne zaman gelir?

Kanunda bir süre yoktur. Dosyanın Yargıtay’dan ilk derece mahkemesine dönmesi, kesinleşme şerhinin verilmesi ve ilamın infaz savcılığına gönderilmesi uygulamada birkaç haftadan birkaç aya kadar sürebilir. Hüküm, onama tarihinde kesinleşmiş sayılır.

Kesinleşme şerhi kim tarafından verilir?

Kararı veren ilk derece mahkemesi tarafından verilir. Dosya kanun yolundan döndükten sonra mahkeme, ilamın üzerine kesinleşme tarihini ve dayanağını yazar.

İstinafa başvurmazsam karar ne zaman kesinleşir?

Gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki haftalık istinaf süresi dolduğunda kesinleşir. Bu süre, 1 Haziran 2024 ve sonrasında verilen kararlar için geçerlidir.

Çağrı kâğıdı geldikten sonra kaç gün içinde teslim olmalıyım?

Çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren on gün içinde infaz savcılığına başvurarak teslim olunmalıdır. Şartları varsa bu süre içinde infazın ertelenmesi de talep edilebilir.

Kesinleşmiş ceza e-Devlet’te görünür mü?

Dava dosyası sorgulama ekranlarında dosyanın kesinleşme durumu görülebilir. Mahkûmiyet ayrıca adli sicile kaydedilir ve e-Devlet üzerinden alınan adli sicil kaydında görünür.

Kesinleşmiş cezaya itiraz edilebilir mi?

Olağan kanun yollarına başvurulamaz. Ancak kanun yararına bozma, yargılamanın yenilenmesi ve Anayasa Mahkemesi’ne bireysel başvuru gibi olağanüstü yollar ile lehe kanun nedeniyle uyarlama talebi mümkündür.

Kesinleşme Tarihinin Önemi

Kesinleşme, ceza yargılamasının sona erdiği ve infaz aşamasının başladığı andır. Kesinleşme tarihi; çağrı kâğıdı, infazın ertelenmesi, bireysel başvuru ve sicil kaydı gibi birçok hakkın ve sürenin başlangıcını belirler. Bu nedenle dosyanın kesinleşme aşamasının takip edilmesi, hükümlünün sürpriz bir yakalama emriyle karşılaşmadan haklarını bilinçli kullanmasını sağlar.

Avukat Tamer Ayhan

Av. Tamer Ayhan, Uluslararası Final Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur (2019 – 2023) ve Bursa Barosu’na kayıtlıdır (Baro Sicil No: 8889). Hukuk eğitimi öncesinde Sakarya Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünü tamamlamıştır (2014 – 2018). Bursa’da ceza hukuku ve icra hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. Adli tıp, infaz uygulamaları, kişisel verilerin korunması ve AİHM kararları konularında eğitim ve seminerlere katılmıştır.