İnfazın durdurulması, kesinleşmiş bir cezanın infazına başlanmamasını veya başlanmış infaza ara verilmesini sağlayan kurumların genel adıdır. Kanunda tek bir “infazın durdurulması” maddesi yoktur. Bu sonuç farklı hükümlerle elde edilebilir. En sık başvurulan yollar şunlardır:
- Ağır hastalık, gebelik veya doğum nedeniyle infazın ertelenmesi (5275 sayılı Kanun m.16),
- Hükümlünün istemiyle infazın ertelenmesi ve infaza ara verilmesi (m.17),
- Birlikte işlenen suçlarda mahkemece infazın durdurulması (m.17/A),
- Yargılamanın yenilenmesi talebiyle birlikte infazın durdurulması (CMK 312).
Her yolun şartları, başvurulacak merci ve süresi farklıdır. Bu yazıda bu yolları tek tek açıklıyor, uygulamada en çok kullanılan infaz erteleme talebi için bir dilekçe örneği sunuyoruz.
İnfazın Durdurulması ile İnfazın Ertelenmesi Arasındaki Fark
Uygulamada iki kavram birbirinin yerine kullanılsa da aralarında bir zaman farkı vardır. İnfazın ertelenmesi, henüz başlamamış bir infazın ileri bir tarihe bırakılmasıdır. İnfazın durdurulması veya infaza ara verilmesi ise başlamış bir infazın bir süreliğine kesilmesidir. İki durumda da ceza ortadan kalkmaz. Erteleme veya ara verme sebebi sona erdiğinde hükümlü cezasını çekmeye başlar ya da kaldığı yerden devam eder.
Bu kurumlar, kesinleşmiş bir cezayı kaldırmaz; yalnızca infazın zamanını değiştirir. Cezanın kesinleşme süreci ve çağrı kâğıdı aşaması kesinleşmiş ceza ne zaman gelir yazımızda anlatılmıştır.
İnfaz aşamasında yapılabilecek diğer başvurular Bursa denetimli serbestlik ve infaz hukuku avukatı sayfasında ele alınmaktadır.
Hastalık, Gebelik ve Doğum Nedeniyle İnfazın Ertelenmesi (m.16)
5275 sayılı Kanun’un 16. maddesi, hükümlünün sağlık durumuna veya kadın hükümlünün gebeliğine bağlı erteleme hâllerini düzenler:
- Akıl hastalığı: Akıl hastalığına tutulan hükümlünün cezasının infazı geriye bırakılır. Hükümlü iyileşinceye kadar sağlık kuruluşunda tutulur. Burada geçen süre cezadan sayılır.
- Hayati tehlike oluşturan hastalık: Diğer hastalıklarda infaz kural olarak hastanelerin mahkûm koğuşlarında sürer. Ancak cezanın infazı hükümlünün hayatı için kesin bir tehlike oluşturuyorsa, infaz iyileşinceye kadar ertelenir.
- Ağır hastalık veya engellilik: Ağır bir hastalık veya engellilik nedeniyle cezaevi koşullarında hayatını yalnız idame ettiremeyen ve toplum güvenliği bakımından ağır ve somut tehlike oluşturmayacağı değerlendirilen hükümlünün cezasının infazı iyileşinceye kadar ertelenebilir.
- Gebelik ve doğum: Gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş olan kadın hükümlülerin cezasının infazı ertelenir. Çocuk ölür veya annesinden başka birine verilirse, doğumdan itibaren iki ay geçince infaza başlanır. Kanunda sayılan bazı istisnalar saklıdır.
Hastalığa dayalı erteleme kararı, tam teşekküllü bir hastanenin sağlık kurulu raporu ve bu raporun Adli Tıp Kurumu tarafından onaylanması üzerine, infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığınca verilir. Bu yolda süreci belirleyen asıl belge sağlık raporudur. Kanun ayrıca bakıma muhtaç engelli veya ağır hasta çocuğu bulunan kadın hükümlüler için, belirli sürelerle uzatılabilen ayrı bir erteleme imkânı da tanımıştır (m.16/A).
Hükümlünün İstemiyle İnfazın Ertelenmesi (m.17)
Uygulamada en sık başvurulan yol budur. Kasten işlenen suçlarda üç yıl, taksirle işlenen suçlarda beş yıl veya daha az süreli hapis cezalarında, çağrı kâğıdı üzerine gelen hükümlü cezasının infazının ertelenmesini isteyebilir. Kararı Cumhuriyet başsavcılığı verir.
- Erteleme, her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir.
- Talebin kabulü bir güvence gösterilmesi veya başka bir şarta bağlanabilir.
- Erteleme süresi içinde hükümlü hakkında kasıtlı bir suçtan kamu davası açılırsa erteleme kaldırılır ve ceza derhâl infaz edilir.
- Terör suçları, örgütlü suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ve mükerrirlere özgü infaz rejimi gibi kanunda sayılan hâllerde bu erteleme uygulanmaz.
Talep, çağrı kâğıdının tebliğinden itibaren on günlük teslim süresi içinde yapılmalıdır. Bu nedenle yakalama emriyle yakalanan hükümlü bu imkândan fiilen yararlanamaz. Teslim olmamanın sonuçları cezası kesinleşen mahkûm teslim olmazsa ne olur yazımızda ele alınmıştır.
Başlamış İnfaza Ara Verilmesi (m.17/4)
Aynı süreli hapis cezalarında, infaza başlanmış olsa bile zorunlu ve çok ivedi durumlarda Cumhuriyet başsavcılığınca, bir yılı geçmeyen sürelerle infaza ara verilebilir. Bu ara verme iki defadan fazla olamaz. Kanunda sayılan başlıca sebepler şunlardır:
- Yükseköğrenimin tamamlanması,
- Ana, baba, eş veya çocuğun ölümü,
- Bu kişilerin ölümü veya sürekli hastalığı nedeniyle aile işinin ya da tarımsal işin sürdürülememesi,
- Eş veya çocuğun bakıma muhtaç olması,
- Hükümlünün sürekli tedavi gerektiren bir hastalığının bulunması.
Birlikte İşlenen Suçlarda Mahkemece İnfazın Durdurulması (m.17/A)
Birden fazla kişinin birlikte işlediği bir suçta, sanıklardan bazıları kanun yoluna başvurmamış ve hükümleri kesinleşmiş olabilir. Kanun yoluna başvuran diğer sanık lehine verilen bozma kararı, kanun yoluna başvurmayan sanıklara da sirayet edebilecek nitelikteyse, hükmü kesinleşen kişi de bundan yararlanabilir. Bu durumda hükmü veren ilk derece mahkemesinden infazın ertelenmesi veya durdurulması istenebilir.
Mahkeme kararını duruşma açmadan verir. Kabul kararı güvence gösterilmesine veya başka bir şarta bağlanabilir. Bu karara karşı itiraz yoluna başvurulabilir.
Yargılamanın Yenilenmesi Talebiyle İnfazın Durdurulması
Kesinleşmiş hükmü ortadan kaldıracak yeni delil veya olguların ortaya çıkması gibi kanunda sayılan hâllerde yargılamanın yenilenmesi istenebilir. Ceza Muhakemesi Kanunu’na göre yargılamanın yenilenmesi istemi hükmün infazını kendiliğinden durdurmaz. Ancak mahkeme, talebin ciddiyetini değerlendirerek infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir.
Bu nedenle yenileme dilekçesinde, infazın durdurulması talebine ayrıca yer verilmeli ve bu talebin gerekçesi açıkça gösterilmelidir. Anayasa Mahkemesi’nin bir hak ihlali tespit ederek yeniden yargılama yapılmasına hükmettiği durumlarda da benzer şekilde infazın durdurulması talebi gündeme gelir.
Lehe Kanun ve Uyarlama
Kesinleşmiş bir hükümden sonra hükümlünün lehine bir kanun değişikliği yürürlüğe girerse, hükmü veren mahkemeden uyarlama yargılaması talep edilebilir. Uyarlama sonucunda ceza azalabilir veya tamamen ortadan kalkabilir.
Bazı kanunlar, uyarlama sürecinde infazın durdurulmasını ayrıca koşullara bağlamıştır. Örneğin 7589 sayılı Kanun’la getirilen dolandırıcılık indiriminin geçiş hükümlerinde, mağdurun zararı tamamen giderilinceye kadar infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verilemeyeceği öngörülmüştür. Bu düzenleme IBAN kiralamanın cezası yazımızda açıklanmıştır.
İnfazın Ertelenmesi Talebi Dilekçe Örneği
Aşağıdaki şablon, 5275 sayılı Kanun’un 17. maddesine dayanan bir erteleme talebi için genel bir örnektir. Diğer yollar için içerik ilgili hükme göre düzenlenmelidir.
BURSA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞI İNFAZ BÜROSUNA
İLAM NO / İNFAZ NO: [……/……]
TALEPTE BULUNAN HÜKÜMLÜ: [Ad Soyad], [T.C. Kimlik No], [Adres]
KONU: 5275 sayılı Kanun’un 17. maddesi uyarınca cezanın infazının ertelenmesi talebidir.
AÇIKLAMALAR: Hakkımda [mahkeme adı ve esas/karar no] ile verilen [… ay/yıl] hapis cezası [tarih] tarihinde kesinleşmiş olup, [tarih] tarihinde tebliğ edilen çağrı kâğıdı üzerine süresi içinde başvuruyorum. Mahkûm olduğum suç, kanunda erteleme yasağı öngörülen suçlardan değildir. [Erteleme gerekçesi: örneğin yükseköğrenimimi tamamlamam gerektiği, ailemin geçimini sağlayan işin sürdürülmesi, eşimin veya çocuğumun bakıma muhtaç olması gibi somut durum ve belgeleri.]
DELİLLER: [Öğrenci belgesi, sağlık raporu, ölüm belgesi, işyeri kayıtları vb.]
SONUÇ VE İSTEM: Yukarıda açıklanan nedenlerle cezamın infazının [… ay] süreyle ertelenmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih] – [Ad Soyad, İmza]
Talebin reddine karşı infaz hâkimliğine şikâyet yoluyla başvurulabilir. Başvuru usulü ve dilekçede dikkat edilecekler konusunda ceza kararına itiraz dilekçesi yazımız yol gösterici olabilir.
İnfaz Sürecinde Hukuki Destek
Hangi yolun izleneceği; cezanın süresine, suçun türüne, hükümlünün durumuna ve infazın başlayıp başlamadığına göre değişir. Yanlış yola başvurulması veya on günlük teslim süresinin kaçırılması, erteleme imkânının kaybına yol açabilir. Bir Bursa Ceza Avukatı; doğru yolun belirlenmesi, sağlık raporu ve belgelerin hazırlanması ve red kararlarına karşı infaz hâkimliğine başvurulması konularında hükümlüye ve ailesine somut katkı sağlar.
Sık Sorulan Sorular
İnfaz kaç kez ertelenebilir?
Hükümlünün istemiyle yapılan erteleme, her defasında bir yılı geçmemek üzere en fazla iki kez uygulanabilir. Başlamış infaza ara verme de en fazla iki kez yapılabilir. Hastalık ve gebeliğe bağlı ertelemeler ise sebep devam ettiği sürece kanundaki koşullara göre uygulanır.
Hangi cezalarda infaz ertelenemez?
Hükümlünün istemiyle erteleme, kasten işlenen suçlarda üç yıldan, taksirle işlenen suçlarda beş yıldan fazla hapis cezalarında uygulanmaz. Terör, örgütlü suçlar, cinsel suçlar ve mükerrirlere özgü infaz rejimi gibi kanunda sayılan hâllerde de uygulanmaz.
Gebe kadının cezası ne zamana kadar ertelenir?
Gebe olan veya doğurduğu tarihten itibaren bir yıl altı ay geçmemiş kadın hükümlünün cezasının infazı ertelenir. Çocuk ölür veya başkasına verilirse, doğumdan itibaren iki ay sonra infaza başlanır.
Hasta hükümlünün cezası nasıl durdurulur?
Tam teşekküllü bir hastaneden alınacak ve Adli Tıp Kurumu tarafından onaylanacak sağlık kurulu raporu gerekir. Bu rapora dayanarak infazın yapıldığı yer Cumhuriyet başsavcılığı erteleme kararı verir.
Yargılamanın yenilenmesi talebi infazı durdurur mu?
Kendiliğinden durdurmaz. Ancak mahkeme, talebi değerlendirerek infazın ertelenmesine veya durdurulmasına karar verebilir. Bu talebin yenileme dilekçesinde ayrıca ve gerekçeli olarak ileri sürülmesi gerekir.
Erteleme talebi reddedilirse ne yapılır?
Cumhuriyet başsavcılığının red kararına karşı infaz hâkimliğine başvurulabilir. Başvuru süresi kısa olduğundan karar öğrenilir öğrenilmez işlem yapılmalıdır.
İnfazın Durdurulmasında Doğru Yolun Seçilmesi
İnfazın durdurulması, tek bir kurum değil; sağlık, aile durumu, birlikte işlenen suç, yargılamanın yenilenmesi ve lehe kanun gibi farklı sebeplere dayanan bir dizi imkândır. Her birinin şartları, mercii ve süresi ayrıdır ve hiçbiri cezayı ortadan kaldırmaz. Bu nedenle hükümlünün durumuna uygun yolun belirlenmesi, gerekli belgelerin zamanında hazırlanması ve sürelerin kaçırılmaması sonucu doğrudan etkiler.
Av. Tamer Ayhan, Uluslararası Final Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur (2019 – 2023) ve Bursa Barosu’na kayıtlıdır (Baro Sicil No: 8889). Hukuk eğitimi öncesinde Sakarya Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünü tamamlamıştır (2014 – 2018). Bursa’da ceza hukuku ve icra hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. Adli tıp, infaz uygulamaları, kişisel verilerin korunması ve AİHM kararları konularında eğitim ve seminerlere katılmıştır.
Yorumlar kapalıdır.