Şikâyetten vazgeçme, suçtan zarar gören kişinin, failin cezalandırılması isteğinden geri dönmesidir. Vazgeçince davanın düşüp düşmeyeceği suçun türüne bağlıdır. Hakaret ve basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek yaralama gibi şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme, soruşturma aşamasında dosyanın kapanmasını, kovuşturma aşamasında ise davanın düşmesini sağlar. Kasten öldürme, nitelikli dolandırıcılık veya silahla yaralama gibi resen soruşturulan suçlarda ise vazgeçme davayı düşürmez. Bu yazıda vazgeçmenin hukuki sonuçlarını ve dilekçenin nereye, nasıl verileceğini açıklıyor, örnek bir dilekçe şablonu sunuyoruz. Ayrıca vazgeçmeden dönülüp dönülemeyeceği, tazminat hakkına etkisi ve dikkat edilmesi gerekenler de yazıda yer alıyor.
Şikâyetten Vazgeçince Dava Düşer mi?
Türk Ceza Kanunu’nun 73. maddesine göre, kovuşturulması şikâyete bağlı suçlarda suçtan zarar gören kişinin vazgeçmesi davayı düşürür. Vazgeçmenin etkisi, dosyanın hangi aşamada olduğuna göre değişir:
| Aşama | Şikâyete Bağlı Suçta Vazgeçmenin Sonucu |
|---|---|
| Soruşturma (savcılık) aşaması | Kovuşturmaya yer olmadığına dair karar (takipsizlik) verilir |
| Kovuşturma (mahkeme) aşaması | Davanın düşmesine karar verilir |
| İstinaf veya temyiz aşaması | Hüküm henüz kesinleşmediği için dava yine düşer |
| Hüküm kesinleştikten sonra | Kanunda aksi yazılı olmadıkça cezanın infazına engel olmaz |
Kesinleşmeden önceki her aşamada yapılan vazgeçme, şikâyete bağlı suçlarda davayı sona erdirir. Ancak hüküm kesinleştikten sonra yapılan vazgeçme, kural olarak cezanın infazını durdurmaz.
Resen Soruşturulan Suçlarda Vazgeçmenin Etkisi
Şikâyete bağlı olmayan suçlarda savcılık, suçu öğrendiği anda kendiliğinden soruşturma yürütür. Bu suçlarda mağdurun şikâyeti, soruşturmayı başlatan bir şart değildir; yalnızca bir bildirim işlevi görür. Bu nedenle mağdurun vazgeçmesi soruşturmayı veya davayı sona erdirmez.
Örneğin aşağıdaki durumlarda mağdur vazgeçse bile dava devam eder:
- Eşe, boşandığı eşe veya kardeşe karşı işlenen kasten yaralama,
- Silahla işlenen yaralama,
- Basit tıbbi müdahaleyle giderilemeyen yaralama,
- Nitelikli dolandırıcılık,
- Hayata yönelik tehdit,
- Kamu görevlisine görevinden dolayı edilen hakaret.
Bu suçlarda vazgeçme yine de bazı sonuçlar doğurabilir. Mağdur katılan sıfatını bırakabilir, tazminat taleplerinden feragat edebilir ya da beyanlarında bunu dile getirebilir. Mahkeme, cezanın belirlenmesinde tarafların barışmasını takdiri olarak değerlendirebilir. Ancak bu, davanın düşmesi anlamına gelmez.
Hangi Suçlar Şikâyete Bağlıdır?
Uygulamada en sık karşılaşılan şikâyete bağlı suçlar şunlardır:
- Basit tıbbi müdahaleyle giderilebilecek kasten yaralama (TCK 86/2),
- Taksirle yaralamanın temel hâli (bilinçli taksir hariç),
- Hakaret suçunun temel hâli,
- Malvarlığına yönelik veya “sair bir kötülük edeceğinden bahisle” yapılan tehdit,
- Konut dokunulmazlığının ihlalinin temel hâli,
- Mala zarar vermenin temel hâli,
- Güveni kötüye kullanmanın temel hâli,
- Cinsel tacizin temel hâli,
- Kanunda öngörülen bazı yakın akrabalar arasında işlenen malvarlığı suçları.
Aynı suç tipinin temel hâli şikâyete bağlıyken nitelikli hâli resen soruşturulabilir. Bu nedenle bir suçun şikâyete bağlı olup olmadığı, mahkûmiyet istenen kanun maddesine ve somut olayın özelliklerine göre belirlenmelidir.
Örneğin kasten yaralamada belirleyici olan darp raporundaki tespittir. Raporda yaralanmanın basit tıbbi müdahaleyle giderilebileceği yazıyorsa suç şikâyete bağlıdır; bu tespitin önemi darp raporunun davaya etkisi hakkındaki yazımızda ayrıntılı olarak anlatılmıştır. Hakaret suçunda ise şikâyet ve vazgeçme kuralları hakaret suçu ve cezası yazımızda ele alınmıştır.
Şikâyetten Vazgeçme Dilekçesi Nereye Verilir?
Vazgeçme, dosyanın bulunduğu mercie yapılır:
- Soruşturma aşamasında: İlgili Cumhuriyet başsavcılığına, soruşturma numarası belirtilerek.
- Kovuşturma aşamasında: Davaya bakan mahkemeye, esas numarası belirtilerek.
- İstinaf veya temyiz aşamasında: Dosyanın bulunduğu bölge adliye mahkemesine veya Yargıtay’a gönderilmek üzere bir mahkemeye verilebilir.
Vazgeçme, dilekçeyle yapılabileceği gibi duruşmada sözlü olarak da beyan edilip tutanağa geçirilebilir. Başka bir şehirde bulunan kişi, dilekçesini bulunduğu yerdeki adliyeye vererek ilgili mercie gönderilmesini isteyebilir.
Vazgeçme bir avukat aracılığıyla yapılacaksa, uygulamada vekâletnamede şikâyetten vazgeçme konusunda özel yetki bulunması aranmaktadır. Genel nitelikteki bir vekâletname bu iş için yeterli kabul edilmeyebilir.
Şikâyetten Vazgeçme Dilekçesi Örneği
Aşağıdaki şablon genel niteliktedir; her dosyada mercii, numaraları ve tarafları kendi dosyanıza göre düzenlemelisiniz.
BURSA CUMHURİYET BAŞSAVCILIĞINA
(veya: BURSA … ASLİYE CEZA MAHKEMESİ HÂKİMLİĞİNE)
SORUŞTURMA NO / ESAS NO: [……/……]
MÜŞTEKİ (ŞİKÂYETÇİ): [Ad Soyad], [T.C. Kimlik No], [Adres]
ŞÜPHELİ / SANIK: [Ad Soyad]
KONU: Şikâyetten vazgeçme beyanımdır.
AÇIKLAMALAR: Yukarıda numarası yazılı dosyada, şüpheli/sanık [Ad Soyad] hakkında [suç adı] suçundan şikâyetçi olmuştum. Hiçbir baskı ve yönlendirme altında kalmaksızın, kendi özgür irademle şüpheli/sanık hakkındaki şikâyetimden kayıtsız ve şartsız olarak vazgeçiyorum. [Şahsi haklarımdan da vazgeçiyorum. / Şahsi haklarımı saklı tutuyorum.]
SONUÇ VE İSTEM: Şikâyetten vazgeçtiğim için şüpheli hakkında kovuşturmaya yer olmadığına / sanık hakkındaki davanın düşmesine karar verilmesini saygılarımla arz ve talep ederim. [Tarih] – [Ad Soyad, İmza]
Dilekçedeki köşeli parantez içindeki seçenek önemlidir. Şahsi haklardan vazgeçildiği açıkça yazılırsa, aşağıda açıklandığı üzere tazminat davası hakkı da kaybedilir. Tazminat hakkı korunmak isteniyorsa bunun açıkça belirtilmesi gerekir.
Vazgeçmede Dikkat Edilmesi Gereken Kurallar
Vazgeçmeden Dönülemez
Şikâyetten vazgeçen kişi, aynı fiil için daha sonra yeniden şikâyette bulunamaz ve vazgeçmesini geri alamaz. Bu nedenle vazgeçme kararı, sonuçları iyice düşünülerek ve kişinin özgür iradesiyle verilmelidir. Kişinin baskı veya tehdit altında vazgeçtiği iddiası ayrıca değerlendirilebilir, ancak bunun ispatı kolay değildir.
Vazgeçme Şarta Bağlanamaz
“Zararımı öderse vazgeçerim” gibi bir koşula bağlı vazgeçme beyanı, uygulamada geçerli bir vazgeçme olarak kabul edilmemektedir. Taraflar arasında bir anlaşma yapılacaksa, ödeme önce yapılmalı, ardından kayıtsız şartsız vazgeçme beyanında bulunulmalıdır. Uzlaştırma kapsamındaki suçlarda ise bu tür anlaşmalar uzlaştırmacı aracılığıyla yapılabilir ve edimin yerine getirilmesine bağlanabilir.
Bir Faile Yönelik Vazgeçme Diğerlerini de Kapsar
Suç birden fazla kişi tarafından birlikte işlenmişse, bunlardan biri hakkındaki vazgeçme diğerlerini de kapsar. “Yalnızca bir kişiden vazgeçiyorum, diğerleri cezalandırılsın” şeklindeki bir beyan bu nedenle hukuken mümkün değildir.
Sanık Vazgeçmeyi Kabul Etmeyebilir
Vazgeçme, onu kabul etmeyen sanığı etkilemez. Kendisinin suçsuz olduğunu düşünen ve düşme kararı yerine beraat kararı almak isteyen sanık, vazgeçmeyi kabul etmediğini bildirebilir. Bu durumda yargılamaya devam edilir ve mahkeme esas hakkında karar verir.
Şikâyetten Vazgeçme Tazminat Hakkını Etkiler mi?
Kural olarak hayır. Ceza davasındaki vazgeçme, mağdurun hukuk mahkemesinde maddi ve manevi tazminat isteme hakkını kendiliğinden ortadan kaldırmaz.
Ancak TCK 73/7 önemli bir istisna öngörür. Dava şikâyetten vazgeçme nedeniyle düşmüşse ve mağdur vazgeçtiği sırada şahsi haklarından da vazgeçtiğini ayrıca açıklamışsa, artık hukuk mahkemesinde tazminat davası açamaz. Uygulamada en sık yapılan hata, matbu dilekçelerde yer alan “şahsi haklarımdan da vazgeçiyorum” ifadesinin farkında olmadan imzalanmasıdır. Tazminat hakkını korumak isteyen kişi, dilekçesinde bunu açıkça belirtmelidir.
Şikâyetten Vazgeçme ile Uzlaştırma Arasındaki Fark
İki kurum da dosyanın taraflar arasında sona erdirilmesini sağlar, ama farklı işler:
- Vazgeçme: Tek taraflı bir beyandır ve şarta bağlanamaz. Yalnızca şikâyete bağlı suçlarda dosyayı sona erdirir.
- Uzlaştırma: Uzlaştırmacı aracılığıyla yapılan karşılıklı bir anlaşmadır. Tazminat ödenmesi veya özür dilenmesi gibi bir edime bağlanabilir. Kanunda sayılan bazı resen soruşturulan suçlarda da uygulanabilir.
Uzlaştırma kapsamındaki bir suçta taraflar anlaşırsa, edimin yerine getirilmesiyle birlikte dosya kapanır. Edim yerine getirilmezse dosya kaldığı yerden devam edebilir. Bu nedenle bir ödeme veya karşılık söz konusuysa, vazgeçme yerine uzlaştırma yolu çoğu zaman taraflar açısından daha güvenlidir.
Vazgeçme Kararından Önce Hukuki Değerlendirme
Şikâyetten vazgeçme geri alınamaz. Ayrıca yanlış bir ifadeyle yapılırsa tazminat hakkını da sona erdirebilir. Suçun şikâyete bağlı olup olmadığı, vazgeçmenin dosyanın hangi aşamasında ne sonuç doğuracağı ve uzlaştırmanın daha uygun olup olmadığı bu nedenle önceden değerlendirilmelidir.
Bir Bursa Ceza Avukatı, bu değerlendirmeyi yapma ve dilekçeyi doğru içerikle hazırlama konusunda hem müşteki hem şüpheli tarafına somut katkı sağlar. Şikâyet sürecinin başlangıcı ve şikâyet süreleri ise savcılığa şikâyet dilekçesi hakkındaki yazımızda anlatılmıştır. Tehdit dosyalarında hangi hâllerin şikâyete bağlı olduğu konusunda hakaret ve tehdit suçları sayfası da incelenebilir.
Sık Sorulan Sorular
Şikâyetten vazgeçince dava hemen düşer mi?
Şikâyete bağlı suçlarda vazgeçme dilekçesinin dosyaya ulaşmasıyla savcılık takipsizlik, mahkeme ise düşme kararı verir. Kararın verilmesi dosyanın gündemine göre birkaç gün veya bir sonraki duruşmayı alabilir. Resen soruşturulan suçlarda ise dava düşmez.
Şikâyetten vazgeçtikten sonra tekrar şikâyetçi olabilir miyim?
Hayır. Vazgeçme kesin bir beyandır; aynı fiil için yeniden şikâyette bulunulamaz ve vazgeçme geri alınamaz.
Şikâyetten vazgeçmek için mahkemeye gitmek zorunlu mu?
Hayır. Vazgeçme dilekçesi savcılığa veya mahkemeye verilebilir. Başka bir şehirde bulunan kişi, dilekçesini bulunduğu yerdeki adliyeye vererek ilgili mercie gönderilmesini isteyebilir. Duruşmada sözlü beyan da mümkündür.
Kesinleşmiş ceza için şikâyetten vazgeçilirse ne olur?
Kanunda aksi yazılı olmadıkça, hüküm kesinleştikten sonra yapılan vazgeçme cezanın infazına engel olmaz. Bu nedenle vazgeçmenin hüküm kesinleşmeden yapılması gerekir.
Eşimden darp nedeniyle şikâyetçiyim, vazgeçersem dava düşer mi?
Eşe veya boşanılan eşe karşı işlenen kasten yaralama nitelikli hâl olduğu için resen soruşturulur. Bu nedenle vazgeçme davayı düşürmez. Ancak koruma tedbirleri ve diğer süreçler ayrıca değerlendirilir.
Şikâyetten vazgeçince masrafları kim öder?
Yargılama giderlerinin kime yükletileceği, dosyanın aşamasına ve mahkemenin kararına göre değişebilir. Vazgeçme öncesinde bu konunun da değerlendirilmesi ve taraflar arasında yapılacak anlaşmada dikkate alınması yararlı olur.
Avukatım benim yerime şikâyetten vazgeçebilir mi?
Evet, ancak uygulamada vekâletnamede şikâyetten vazgeçme konusunda özel yetki bulunması aranmaktadır. Genel vekâletname yetersiz kabul edilebileceğinden, vekâletnamenin içeriği önceden kontrol edilmelidir.
Şikâyetten Vazgeçmede Bilinçli Karar
Şikâyetten vazgeçme, şikâyete bağlı suçlarda davayı sona erdiren güçlü bir hak; ancak geri dönüşü olmayan bir adımdır. Suçun resen soruşturulup soruşturulmadığı, dilekçede şahsi haklara ilişkin hangi ifadenin kullanıldığı ve uzlaştırmanın daha güvenli bir seçenek olup olmadığı, vazgeçmenin sonuçlarını belirler. Her dosyanın kendi koşulları içinde değerlendirilmesi, istenmeyen hak kayıplarının önüne geçer.

Av. Tamer Ayhan, Uluslararası Final Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunudur (2019 – 2023) ve Bursa Barosu’na kayıtlıdır (Baro Sicil No: 8889). Hukuk eğitimi öncesinde Sakarya Üniversitesi Psikolojik Danışmanlık ve Rehberlik bölümünü tamamlamıştır (2014 – 2018). Bursa’da ceza hukuku ve icra hukuku alanlarında hukuki danışmanlık ve dava takibi hizmeti vermektedir. Adli tıp, infaz uygulamaları, kişisel verilerin korunması ve AİHM kararları konularında eğitim ve seminerlere katılmıştır.



Yorumlar kapalıdır.